Film Noir

  1. Κλασικά και Ασπρόμαυρα
  2. Γαλλικά film noir
  3. Σύγχρονα νεο-noir

Με πρωτεργάτες τους Γερμανούς εμιγκρέδες του εξπρεσιονισμού, το Χόλιγουντ από τις αρχές της δεκαετίας του 40 μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 50 δημιουργεί ένα νέο είδος κινηματογραφικής γραφής που αφήνει ιστορία. Ασπρόμαυρα καρέ, αστυνομικές ιστορίες, σκληροί ντεντέκτιβ και μοιραίες γυναίκες σε νουάρ ατμόσφαιρα. Το film noir γεννήθηκε και πέθανε, καθόρισε όμως την πορεία της μεγάλης οθόνης και δημιούργησε εκατομμύρια φανατικούς φίλους, ακόμη και πολλές δεκαετίες μετά...

Με το θάνατο του αμερικανικού film noir η σκυτάλη πέρασε στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Από τα μέσα της δεκαετίας του 50 ο Dassin και ο Clouzot δημιουργούν τα πρώτα διαμάντια του είδους. Ο Jean-Pierre Melville θα απογειώσει το γαλλικό film noir. Απαράμιλλο ύφος και στυλ, μεγάλοι πρωταγωνιστές, εξαιρετικά σενάρια δίνουν στο είδος ώθηση και νέα ποιότητα. Η δεκαετία του 70 θα ολοκληρώσει τον κύκλο της γαλλικής συνεισφοράς που κράτησε ζωντανό το film noir.

Μετά από δύο περίπου δεκαετίες αγρανάπαυσης το noir επανέρχεται θριαμβευτικά στον αγγλόφωνο κινηματογράφο. Εμβληματική επανεκκίνηση αποτελεί η Chinatown του Roman Polanski. Το είδος γρήγορα εμπλουτίζεται με νέες θεματικές, διατηρεί όμως τις βασικές αναφορές του κλασικού film noir. Το neo-noir αποτίει φόρο τιμής στο ένδοξο παρελθόν της καμπαρντίνας και του καπέλου, του σκληρού ντεντέκτιβ και της μοιραίας γυναίκας, αλλά ανοίγει και τολμηρούς νέους δρόμους στην κατεύθυνση του αστυνομικού και ψυχολογικού θρίλερ.

next
prev
ΧΚ

ΧΚ

Website URL:

Κλεμμένες ψυχές

κλεμένες ψυχέςΟ Stuart Neville γράφει το τρίτο βιβλίο γύρω από τον επιθεωρητή Τζακ Λένον του Μπέλφαστ, μόνο που απομακρύνεται ακόμη περισσότερο από το αρχικό και συγκλονιστικό πρώτο βιβλίο της σειράς. Γιατί τα «Φαντάσματα του Μπέλφαστ» δεν ήταν απλά μια εντυπωσιακή είσοδος του Μπέλφαστ στη σκηνή της αστυνομικής λογοτεχνίας, αλλά η εξαιρετική αφήγηση μιας noirιστορίας στο πλαίσιο των πολιτικών και κοινωνικών συγκρούσεων που καθόρισαν τη ζωή και την πραγματικότητα στη Β. Ιρλανδία τις τελευταίες δεκαετίες. Η ανατριχιαστική φιγούρα του Τζέρι Φέγκαν λείπει, και αυτό από μόνο του φέρνει το τρίτο βιβλίο της σειράς σε μειονεκτική θέση.

Με αυτά και με αυτά, δεν σημαίνει ότι οι «Κλεμμένες Ψυχές» είναι κακό, ή έστω μέτριο βιβλίο. Είναι πολύ καλή αστυνομική ιστορία, που έχει όμως την ατυχία να συγκρίνεται με τα «Φαντάσματα του Μπέλφαστ». Έχει την επιπλέον –για εμένα άτυχη- επιλογή να βγει από το πολιτικοκοινωνικό πλαίσιο του Μπέλφαστ και να μείνει ως μια ιστορία trafficking και serial killer με μικρές πινελιές από τη σύγκρουση Πιστών – Ρεπουμπλικάνων και πολιτικής/αστυνομικής διαφθοράς.

Η υπόθεση έχει να κάνει με την Γκάλια, νεαρή από την Ουκρανία με αξιοσημείωτες αντοχές, η οποία πέφτει θύμα ενός λιθουανικού κυκλώματος πορνείας στο Μπέλφαστ. Ο «πρώτος πελάτης» της πέφτει νεκρός από την ίδια, με κομμένο λαιμό. Η ατυχία είναι ότι πρόκειται για το μικρό αδελφό του Αρτούρας Στράζντας, επικεφαλής του κυκλώματος.

Οι δύο μπράβοι – νταντάδες του μικρού αδελφού του αφεντικού θέλουν να ξεφορτωθούν και το πτώμα και την κοπέλα, φοβούμενοι την οργή του αφεντικού, αλλά το ξεφόρτωμα στραβώνει και η Γκάλια ξεφεύγει. Ισχύει όμως στην περίπτωσή της το «από τη Σκύλα στη Χάρυβδη» καθώς πέφτει στα χέρια ενός παρανοϊκού θρησκόληπτου.

Το ένα πτώμα θα φέρει κι άλλα, καθώς ο Αρτούρας Στράζντας κυνηγά τους δύο μπράβους, χρησιμοποιώντας τον επαγγελματία φονιά Χέρκους. Η μητέρα Στράζντας, ψυχή της επιχείρησης, που προκαλεί φόβο ακόμη και στο γιό της, επιμένει για την πόρνη: Τη θέλει νεκρή. Τα όπλα του κυκλώματος είναι ισχυρά καθώς διαθέτουν πρόσβαση στα υψηλά κλιμάκια της αστυνομίας.

Την υπόθεση των δολοφονιών αναλαμβάνει ο Τζακ Λένον. Καθολικός αστυνομικός (πράγμα πρωτοφανές για τη Β. Ιρλανδία) από τη δεκαετία του 80, πρώην της Μαρί ΜακΚένα και πατέρας της μικρής Έλεν. Η Μαρί σκοτώθηκε κατά τη διαδικασία εκκαθάρισης λογαριασμών μεταξύ του υπόκοσμου των Ρεπουμπλικάνων και του Τζέρι Φέγκαν, κι έτσι η Έλεν μένει μαζί με τον πατέρα της. Ο Τζακ Λένον πηγαινοέρχεται ανάμεσα στην κάθαρση και τη βρωμιά, έχοντας την Έλεν να τον τραβά από τη μια μεριά και το αμαρτωλό παρελθόν, τις τύψεις και την αστυνομική διαφθορά να τον τραβάνε από την άλλη.

Η διπλή αναζήτηση της Γκάλια, από τη μια του Χέρκους (για να τη σκοτώσει), από την άλλη του Λένον (για να τη γλυτώσει), θα οδηγήσει στη σωτηρία της και θα οφείλει πολλά στην αδάμαστη θέλησή της να ζήσει. Το τέλος θα έρθει με το συνήθη ολίγον χολιγουντιανό φινάλε που μας συνηθίζει ο Neville, αλλά και με νέα υπενθύμιση του βάθους και της έκτασης της διαφθοράς και των συγκρούσεων στο εσωτερικό της αστυνομίας.

Οι «Κλεμμένες Ψυχές» είναι μια γρήγορη και πολύ καλή αστυνομική ιστορία, στα πρότυπα των σύγχρονων θρίλερ. Χάνει συγκρινόμενη με την αρχική ιστορία των «Φαντασμάτων του Μπέλφαστ», άλλωστε τύποι σαν τον Τζέρι Φέγκαν ούτε εμφανίζονται συχνά στη λογοτεχνία, ούτε και πρέπει να εξαντλούνται. Κατά τα άλλα ο Stuart Neville κάνει πολύ καλά τη δουλειά του και όποιος διαβάσει τις «Κλεμμένες Ψυχές» δεν θα πάρει ανάσα.

Read more...

Πυραμίδα από λάσπη

ac piramideΗ "πυραμίδα από λάσπη" είναι το Νο31 της σειράς Andrea Camilleri των εκδόσεων Πατάκη. Δεν είναι από τα καλύτερα του Σικελού, καθώς η κούραση και το γήρας που διαπιστώνει για τον εαυτό του ο Μονταλμπάνο, μάλλον αποτελεί ιδιότυπη αυτοκριτική του συγγραφέα. Ο Σάλβο νιώθει καταβεβλημένος από το πέρασμα των χρόνων και ανακαλύπτει προβλήματα ακοής, η δε Λίβια δεν έχει καν όρεξη να τσακωθεί τηλεφωνικά μαζί του, τουλάχιστον όχι μέχρι τα μισά της ιστορίας.

Read more...

Hell or high water

Ήμουν φτωχός όλη μου τη ζωή.

Το ίδιο ήταν οι γονείς μου και οι γονείς τους πριν από αυτούς.

Είναι σαν μια ασθένεια που περνά από γενιά σε γενιά και σε κάνει άρρωστο.

Αυτό είναι.

Μολύνει κάθε άτομο που γνωρίζεις.

Αλλά όχι τα παιδιά μου.

Όχι πια.

Αυτό είναι δικό τους τώρα.

Αυτή είναι η τελευταία σκηνή από το “Hello or high water” που σημαίνει κάτι σε «πάση θυσία». Ο Τόμπι (Chris Pine) εξηγεί στον αστυνόμο Μάρκους (Jeff Bridges) γιατί έγιναν όσα έγιναν.

Το σύγχρονο γουέστερν του David Mackenzie περιστρέφεται γύρω από το σχέδιο που συνέλαβε ο Τόμπι και μαζί με τον πρώην κατάδικο αδελφό του εκτέλεσαν. Να ληστέψουν τόσα μικρά υποκαταστήματα της τράπεζας όσα τους χρειάζονται για να ξεχρεώσουν το ράντσο που τους κληρονόμησε η μητέρα τους και που πλέον θα πάει στα αγόρια του Τόμπι.

Το τίμημα είναι σκληρό, αλλά ο Τόμπι δεν μετανιώνει, παρά το ότι ο αστυνόμος τον προειδοποιεί ότι αυτό θα τον στοιχειώνει (όπως και εκείνον) για πάντα. Το πέρασμα των δύο αδελφών από τέσσερεις τράπεζες σε μικρές κωμοπόλεις του Τέξας θα αφήσει πίσω του τέσσερεις νεκρούς. Έναν φρουρό και έναν πελάτη της τελευταίας τράπεζας, τον βοηθό του αστυνόμου, και τον ίδιο τον Τάνερ, τον παραβατικό αδελφό του Τόμπι.

Την ουσία της περίεργης αυτής απονομής δικαιοσύνης τη συνοψίζει ο δικηγόρος που ανέλαβε να τους ξελασπώσει, καθοδηγώντας τα δύο αδέλφια για το πώς να ξεχρεώσουν την υποθήκη και να προλάβουν την κατάσχεση που ετοιμάζει η τράπεζα. Η ιδέα της τράπεζας ήταν απλή: Αφού στο ετοιμόρροπο ράντσο βρέθηκε πετρέλαιο, δάνεισαν στη μητέρα των Τόμπι και Τάνερ τόσα ώστε να κρατάνε την περιουσία υποθηκευμένη, αλλά όχι αρκετά για να μπορεί να αποδώσει κέρδη. Λίγο πριν λήξουν οι προθεσμίες και η περιουσία περάσει στα χέρια της τράπεζας, ο δικηγόρος εξηγεί τη διαδικασία που προβλέπει ξέπλυμα των κλεμμένων στο καζίνο:

Δεν υπάρχει τρόπος να εντοπίσουν κεφάλαια από καζίνο, εντάξει;

Μόλις ανοίξετε τους λογαριασμούς στην τράπεζα, δεν θίγεται η εμπιστοσύνη.

32 χιλιάδες δολάρια εξοφλούν την υποθήκη. Κι αυτοί οι μπάσταρδοι έχουν πληρώσει τους φόρους ακίνητης περιουσίας από το 2012 ως σήμερα. Αυτά είναι άλλα 11 χιλιάδες δολάρια.

Έτσι, 43 χιλιάδες δολάρια και είστε ελεύθεροι.

Και στην ερώτηση του Τάνερ γιατί τους βοηθά αφού δεν βγάζει και τίποτα από την υπόθεση απαντά:

Ξέρετε, αυτοί δανείζουν το λιγότερο που μπορούν.

Μόλις αρκετά για να κρατάνε τη μητέρα σας φτωχή αλλά με μια εγγυημένη αποπληρωμή των δόσεων για το δάνειο.

Νόμιζαν ότι θα μπορούσαν να βουτήξουν τη γη της μόνο για 25 χιλιάδες δολάρια.

Αυτό είναι τόσο αλαζονικό που κάνει τα δόντια μου να πονάνε.

Το να βλέπω εσάς να ξεπληρώνετε αυτά τα καθάρματα με τα δικά τους χρήματα; Καλά αν αυτός δεν είναι ο τρόπος του Τέξας τότε δεν ξέρω τι είναι.

Την Παρασκευή είναι να γίνει η κατάσχεση. Την Πέμπτη τα δύο αδέλφια πρέπει να παρουσιαστούν με τα 43 χιλιάρικα στην τράπεζα. Θα τα καταφέρει μόνο ο ένας. Ο άλλος, ο επί χρόνια παράνομος, θα αποχαιρετίσει τη ζωή με μια καραμπίνα στο χέρια, σε ένα λόφο στην έρημο του Τέξας σιγοτραγουδώντας το “get along, little doggies”.

Σε ένα ηλιόλουστο αλλά παρακμιακό Τέξας, η αποτυχία του αμερικανικού ονείρου και η κρίση του καπιταλισμού, γίνεται εμφανέστερη με τις πινακίδες ”In Debt?” που ξεφυτρώνουν δίπλα στους δρόμους διαφημίζοντας νέα χρηματοπιστωτικά προϊόντα – απάτη. Όπως λίγο πικρά και λίγο κυνικά, διαπιστώνει ο ινδιάνος βοηθός του αστυνόμου Μάρκους «150 χρόνια πριν, όλη αυτή η γη ανήκε στο λαό μου. Μετά, οι παππούδες των σημερινών κατοίκων μας εκδίωξαν. Και τώρα οι τράπεζες κάνουν στους σημερινούς κατοίκους ότι έκαναν οι παππούδες τους στους δικούς μας».

Η ταινία είναι από κάθε άποψη, σκηνοθεσία, θέμα, φωτογραφία, ερμηνείες, εξαιρετική.

Read more...

Δικός σου ως το θάνατο

gs deathΑν δεν έχετε ανακαλύψει ακόμα τον Ευρωπαίο Φίλιπ Μάρλοου κι αν δεν έχετε συναντήσει ακόμα τον Σκανδιναβό Ρεήμοντ Τσάντλερ, σπεύσατε. Ο Ellroy κάποια στιγμή έγραψε πως “ο μεγάλος Ρέη (σ.σ Chandler) μου δίδαξε ότι η μίμηση αποτελεί τη χρυσή λεωφόρο προς την μετριότητα”.

Read more...
Subscribe to this RSS feed